کتاب چرا برخی پدیده ها گل می کنند؟

«چرا برخی پدیده‌ها گل می‌کنند؟» نوشته دانکن جی. واتس کتابی در حوزه جامعه‌شناسی و علم شبکه است که به یکی از خطاهای رایج در فهم رفتار انسان می‌پردازد: اینکه پس از رخ دادن یک اتفاق، علت آن را چنان روشن و بدیهی تصور می‌کنیم که گویی از ابتدا قابل پیش‌بینی بوده است. واتس نشان می‌دهد «عقل سلیم» در توضیح پدیده‌های اجتماعی پیچیده اغلب ما را به پاسخ‌هایی قانع‌کننده اما نادرست می‌رساند.
او برای توضیح این مسئله به نمونه‌هایی مانند مشهور شدن مونالیزا، موفقیت فیس‌بوک، محبوبیت محصولات و نقش افراد مشهور و اثرگذار در شکل‌گیری روندهای اجتماعی می‌پردازد. در همه این موارد، وقتی نتیجه را می‌دانیم، پیدا کردن توضیحی برای آن آسان به نظر می‌رسد؛ اما پیش‌بینی اینکه کدام اثر، محصول، شرکت یا ایده در آینده موفق خواهد شد بسیار دشوارتر است. واتس همچنین به اثر تاریخ در تفسیر رویدادها، محدودیت پیش‌بینی، رفتار جمعی و دشواری طراحی سیاست‌ها و برنامه‌هایی می‌پردازد که قرار است رفتار انسان‌ها را تغییر دهند.
کتاب از دو بخش اصلی تشکیل شده است: در بخش نخست، واتس محدودیت‌های عقل سلیم، تفکر درباره تفکر، خرد جمعی، نقش افراد خاص، برداشت ما از تاریخ و رؤیای پیش‌بینی را بررسی می‌کند. در بخش دوم، که «عقل سلیمِ نامتعارف» نام گرفته، همین مسائل را در برنامه‌ریزی، سنجش موفقیت، عدالت و مطالعه رفتار انسان دنبال می‌کند. نتیجه، نقدی بر اعتماد بیش از حد به توضیح‌های ساده برای پدیده‌هایی است که در واقع حاصل تعامل تعداد زیادی عامل و تا حدی وابسته به تصادف و شرایط هستند.
ترجمه این کتاب را سپیده کریمی انجام داده و نشر گاه منتشر کرده است.